Menu PSTIP

ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน โรคที่แม่ท้องต้องระวัง

ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน โรคที่แม่ท้องต้องระวัง
ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน โรคที่แม่ท้องต้องระวัง

ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน โรคที่แม่ท้องต้องระวัง

ภาวะลิ่มเลือดอุดตันเป็นโรคที่คุณแม่ท้องส่วนใหญ่ไม่ค่อยจะรู้จักกันนัก เพราะเป็นโรคที่มีโอกาสเกิดได้น้อย แต่คุณแม่ท้องก็อย่าชะล่าใจนะคะ เพราะหากเกิดขึ้นแล้วอันตรายมากทีเดียวค่ะ

ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน...เป็นอย่างไร

ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน คือโรคที่เกิดจากระบบเลือดไหลเวียนช้า ร่วมกับมีสารบางชนิดที่ส่งผลให้เลือดเกิดมีการแข็งตัวได้ง่าย จึงเกิดเป็นลิ่มเลือดอุดตันได้

ในประเทศไทยยังพบโรคนี้ไม่เยอะมากนัก ประมาณร้อยละ 0.1-0.7 พบได้มากในชาวตะวันตก เนื่องจากการใช้ชีวิตประจำวันที่กินอาหารที่มีคอเลสเตอรอลสูง ส่งผลให้เลือดไม่ค่อยแข็งแรง มีโอกาสที่จะเป็นได้สูง ในคนที่ถูกจำกัดให้อยู่ในอิริยาบถใดนาน ๆ เช่น ขึ้นเครื่องบินบ่อย ๆ หรือนั่งทำงานท่าเดิมนานหลายชั่วโมง ก็อาจมีความเสี่ยงสูงที่เกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันที่ขาได้เหมือนกัน

สำหรับแม่ท้องก็อาจเสี่ยงเป็นโรคนี้ได้เหมือนกันค่ะ เนื่องจากแม่ท้อง มีแนวโน้มที่เลือดจะเกิดการแข็งตัวได้ง่ายอยู่แล้วค่ะ

แม่ท้องหลังไตรมาส 3 เลือดแข็งตัวง่าย...

มีปัจจัยหลายอย่างที่ส่งผลให้แม่ท้องเกิดการแข็งตัวของเลือดได้ง่าย เพราะเวลาท้องมดลูกมีการขยายตัวใหญ่ขึ้น ซึ่งโดยธรรมชาติของมดลูกเมื่อโตขึ้นก็จะเอียงไปทางขวา เมื่อเอียงมาก ๆ ก็อาจไปกดทับหลอดเลือดคำใหญ่ที่อยู่ด้านขวา ทำหน้าที่ลำเลียงเลือดจากครึ่งล่างของร่างกายกลับเข้าสู่หัวใจ

ซึ่งส่วนมากจะเกิดได้ในช่วงอายุครรภ์ 5 เดือนขึ้นไป หรือที่เจอได้บ่อยคือหลังไตรมาสที่ 3 หรือในอายุครรภ์ 32 สัปดาห์ขึ้นไป เนื่องจากมดลูกเริ่มมีการขยายใหญ่ขึ้นมาก และมีโอกาสที่จะไปกดทับหลอดเลือดได้ง่าย

เมื่อหลอดเลือดโดนมดลูกกดทับ ประกอบกับกิจวัตรของแม่ท้องเองที่วัน ๆ นั่งอยู่กับที่ เดินก็น้อย หรืออาจนอนนาน ๆ ทำให้เส้นเลือดถูกกดทับ ส่งผลให้เลือดไหลตัวช้าเข้าไปใหญ่ ก็เลยมีโอกาสที่จะมีการอุดตันของเลือดได้มากกว่าคนทั่วไป 5-6 เท่าค่ะ

โรคนี้อันตรายแค่ไหน

การมีลิ่มเลือดก็เหมือนเส้นเลือดมีก้อนเล็กๆ มาขวางอยู่ วันดีคืนดีเจ้าลิ่มก้อนนี้อาจวิ่งหลุดออกไป แล้วไปอุดเส้นเลือดใหญ่ภายในร่างกาย ที่เจอได้คือไปอุดหลอดเลือดที่ปอด พบได้ประมาณร้อยละ 15-25 เมื่อไปอุดแล้วจะทำให้ปอดเกิดภาวะขาดออกซิเจน และมีโอกาสเสียชีวิตอย่างเฉียบพลัน ประมาณร้อยละ 12-15

ในแม่ท้องที่มีลิ่มเลือดอุดตันที่ขา จะมีอาการขาบวม แต่จะสังเกตค่อนข้างยาก เพราะปกติแม่ท้องก็มีอาการขาบวมอยู่แล้ว แต่ถ้ามีอาการเหลี้ด้วยก็อาจเป็นสัญญาณเตือนทีไม่ดีแล้วค่ะ

สาเหตุเกิดลิ่มเลือดอุดตัน

แม่ท้องอายุมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งมากกว่า 40 ปี ในผู้หญิงที่มีบุตรหลายคน หรือผู้หญิงที่มีโรคประจำตัวบางโรค เช่น กลุ่มโรคที่มีความผิดปกติของเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน (Antiphospholipid Syndrome) ซึ่งกลุ่มนี้ไม่ใช่เพียงจะเจอเฉพาะภาวะลิ่มเลือดอุดตัน เท่านั้น แต่ยังเจอปัญหาเรื่องการแท้งบ่อยด้วย ดังนั้น พอท้องก็ต้องระวังความเสี่ยงเรื่องนี้มากเป็นพิเศษ

เคยเป็นโรคที่ส่งเสริมให้เลือดเกิดการแข็งตัวได้ง่าย ได้แก่ กลุ่มโรค Factor five leiden mutation ที่ถ่ายทอดทางกรรมพันธุ์ ซึ่งคนที่เป็นโรคนี้ จะมีปัจจัยบางอย่างที่ส่งผลให้เกิดความผิดปกติของระบบเลือด ทำให้เกิดเป็นลิ่มเลือดอุดตันได้

หรืออีกกลุ่มโรคหนึ่งที่เรียกว่า การขาดโปรตีน C โปรตีน S หรือ Antithrombin III ถ้าร่างกายขาดสารเหล่านี้ จะส่งผลให้เลือดไหลช้า และกลายเป็นลิ่มเลือดอุดตันได้

เคยมีประวัติเป็นโรคลิ่มเลือดอุดตัน ในท้องที่แล้ว หรือประวัติเป็นโรคนี้มาก่อนที่จะท้อง หรือมีประวัติเลือดอุดตันที่ปอด จะมีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นขณะตั้งครรภ์ ดังนั้น ถ้าเริ่มตั้งครรภ์ก็ต้องรีบปรึกษาแพทย์เพื่อรับยาป้องกันค่ะ

อาการเตือน

• มีอาการขาบวมมากกว่าปกติ อาจจะบวมข้างเดียว หรือบวมทั้งสองข้างก็ได้ ซึ่งอาการบวมนี้แสดงว่าอาจมีการอุดตันเกิดขึ้น

• มีอาการปวดร่วมด้วย ปวดขามาก เดินไม่ไหว คือปกติแม่ท้องจะมีอาการขาบวมอยู่แล้ว แต่จะไม่ปวด

• กดแล้วปวด เมื่อเอามือกดบริเวณตำแหน่งที่บวมแดง จะรู้สึกปวดมาก

ฉะนั้นเวลามีอาการ จะต้องวินิจฉัยให้ได้ก่อนว่ามีแนวโน้มหรือเป็นโรคนี้หรือไม่ ขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยสำคัญมาก ซึ่งปัจจุบันมีเทคโนโลยีที่ทันสมัย และไม่เป็นอันตรายกับแม่ท้อง คือการทำดอปเลอร์ อัลตร้าซาวนด์ เป็นการตรวจการไหลเวียนเลือดด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง ทำให้เห็นการไหลเวียนของเลือดว่าไหลช้าหรือเปล่า มีการอุดตันหรือเปล่า ซึ่งมีความไวในการวินิจฉัย 95% และมีความแม่นยำถึง 99% เมื่อตรวจวินิจฉัยแล้วพบว่ามีแนวโน้มของโรค สิ่งที่จะต้องทำต่อไปคือ หาสาเหตุของการเกิดโรคด้วยเสมอเพื่อรักษาที่ต้นเหตุค่ะ

กินยาละลายลิ่มเลือด เสี่ยงลูกพิการ

เมื่อคุณแม่เกิดเป็นโรคนี้ขณะที่กำลังตั้งครรภ์อยู่นั้น วิธีการรักษาคือต้องให้ยาละลายลิ่มเลือด ซึ่งยาละลายลิ่มเลือดมีทั้งยาฉีด และยากิน

ยาฉีด ข้อควรระวังคือต้องอยู่ในความควบคุม และการดูแลของแพทย์ ห้ามฉีดเอง แต่ก็มีข้อดี คือ ยาฉีดเป็นยาที่ไม่ผ่านน้ำนม และไม่ผ่านรก เพราะฉะนั้นไม่มีผลกับลูก มีความปลอดภัย

ยากิน ต้องระวังหน่อย เพราะตัวยาจะผ่านน้ำนม และผ่านรก ซึ่งระหว่างตั้งครรภ์จะไม่ให้กินในช่วง 3 เดือนแรก เพราะยาละลายลิ่มเลือดบางชนิด ถ้ายังกินในขณะตั้งครรภ์อาจส่งผลให้ลูกพิการได้

ดังนั้น สำหรับคุณแม่ที่เคยมีประวัติเป็นโรคนี้มาแล้วในท้องที่แล้ว หรือมีประวัติเป็นลิ่มเลือดอุดตันที่ขามาก่อน หรือมีประวัติอุดตันที่ปอด ถ้าเริ่มตั้งครรภ์ ก็ควรรีบปรึกษาแพทย์ทันทีนะคะ เพื่อป้องกันไว้ก่อนค่ะ

3 วิธี หลีกเลี่ยงขาบวม

1. อย่าปล่อยให้ขาบวม ด้วยการหลีกเลี่ยงการยืน หรือเดินนาน ๆ

2. อย่าอยู่ในท่าใดท่าหนึ่งนาน ๆ ถ้านั่งทำงาน แนะนำให้เหยียดขา และกระดกปลายเท้าขึ้นลงอยู่เสมอ หรืออาจจะให้สามีช่วยจับขาเหยียด จับงอเข่า งอสะโพก บริหารให้บริเวณขามีการขยับบ่อยๆ เพื่อให้เส้นเลือดมีการขยับบ่อย ๆ และเกิดการไหลเวียนดี

3. เวลานอนกลางคืน ควรจะนอนพาดขาสูง เพื่อให้หลอดเลือดและหลอดน้ำเหลือง มีการหมุนเวียนไหลกลับที่ดี แม้โอกาสที่จะเป็นภาวะลิ่มเลือดอุดตัน ไม่ใช่เรื่องที่เกิดง่าย ๆ แต่ป้องกันไว้ดีกว่าค่ะ

ขอบคุณ ที่มาและภาพ : นิตยสาร รักลูก 




บทความน่าสนใจ

การตั้งครรภ์ไข่ปลาอุก

อาหารเด็ก..ข้าวบดหมูสับทรงเครื่อง

อาหารที่แม่ท้องควรเลี่ยง

อาหารเด็ก..ต้มข่าไก่นมสด

อาหารเด็ก..ซุปอุ๊นอุ่น

ช้อนหม่ำอาหารของหนู ใครว่าไม่สำคัญ