Menu PSTIP

สมุนไพร เร่ว

สมุนไพร เร่ว

สมุนไพร เร่ว

สมุนไพร เร่ว

สมุนไพร เร่ว ชื่อสามัญ Bustard cardamom, Tavoy cardamom
สมุนไพร เร่ว ชื่อวิทยาศาสตร์ Amomum xanthioides Wall. จัดอยู่ในวงศ์ ZINGIBERACEAE เช่นเดียวกับกระชาย กระชายดำ กระชายแดง กระวาน กระวานเทศ ขมิ้น ข่า เปราะป่า เปราะหอม ว่านนางคำ และว่านรากราคะ

นอกจากนี้เร่วยังมีชื่อท้องถิ่นอื่นๆ อีกเช่น หมากแหน่ง (สระบุรี), หน่อเนง (ชัยภูมิ), มะอี้ หมากอี้ มะหมากอี้ (เชียงใหม่), หมากเนิง (ภาคอีสาน) เป็นต้น ในประเทศไทยสามารถพบได้ทางภาคอีสาน ภาคเหนือ และภาคกลาง ซึ่งโดยทั่วไปแล้ว สมุนไพรเร่ว จะแบ่งออกเป็น 2 ชนิด ได้แก่ เร่วน้อย และ เร่วใหญ่

สมุนไพร  เร่วน้อย มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Amomum villosum Lour. มีชื่ออื่นๆ อีกเช่น เร่ว, เร่วดง เป็นต้น โดยผลเร่วน้อยที่มีคุณภาพดีนั้นต้องมีลักษณะของผลใหญ่ แข็ง มีเนื้อมาก เนื้อในเมล็ดมีสีน้ำตาลแดง และมีกลิ่นหอมฉุนมาก

สมุนไพร  เร่วใหญ่ มีชื่อวิทยาศาสตร์ Amomum xanthioides Wall. มีชื่ออื่นๆ อีกเช่น เร่ว, เร่วกระวาน, กระวานป่า, หมากแหน่ง, มะอี้, หมากอี้, หมากเน็ง เป็นต้น โดยผลเร่วใหญ่ที่มีคุณภาพดีนั้นต้องมีลักษณะผลใหญ่ แข็ง มีสีเทา เนื้อในมีสีน้ำตาลอมเทาถึงสีน้ำตาล และมีกลิ่นหอมฉุน

ลักษณะของเร่ว

ต้นเร่ว จัดเป็นพืชล้มลุก มีเหง้าหรือลำต้นอยู่ใต้ดิน เป็นพืชที่เจริญเติบโตได้ดีในดินทุกชนิด โดยเฉพาะในดินร่วนซุยในที่ร่มรำไร นิยมขยายพันธุ์ด้วยวิธีการใช้เหง้าหรือหน่อมากกว่าการใช้เมล็ด

ใบเร่ว ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ ผิวใบสีเขียวเข้มเป็นมัน ลักษณะของใบเรียวยาว เป็นรูปขอบขนานหรือรูปขอบขนานแกมใบหอก ใบมีความยาวประมาณ 12-20 เซนติเมตร และกว้างประมาณ 4-7 เซนติเมตร ปลายใบแหลมและห้อยโค้งลม ก้านใบเป็นแผ่นมีขนาดสั้น

ดอกเร่ว ดอกมีสีขาว ออกดอกเป็นช่อจากยอดที่แทงขึ้นมาจากเหง้า ดอกจะรวมอยู่ในก้านเดียวกันเป็นช่อยาวๆ คล้ายกับดอกข่า กลีบดอกเป็นสีชมพูอ่อนแล้วจะเปลี่ยนสีน้ำตาลเทา โคนกลีบดอกจะเชื่อมติดกันเป็นท่อ ปลายแยกเป็นกลีบ ก้านช่อดอกสั้น

ผลเร่วน้อย ลักษณะของผลค่อนข้างกลม ลักษณะเป็น 3 พู มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1-1.5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 1.5-2 เซนติเมตร มีขน ผลแก่สีน้ำตาลแดง ภายในผลมีเมล็ดจำนวนมากจับกันเป็นกลุ่มก้อนกลมๆ หรือกลมรี มี 3 พู โดยแต่ละพูจะมีเมล็ดประมาณ 3-15 เมล็ด อัดเรียงกันแน่น 3-4 แถว เมล็ดมีรูปรางไม่แน่นอน มีหลายเหลี่ยมและมีเป็นสันนูน ขนาดกว้างประมาณ 2-3 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 2.5-4 เซนติเมตร เมล็ดมีสีน้ำตาลเข้มหรือสีน้ำตาลดำ ผิวด้านนอกเรียบมีเยื้อบางหุ้ม ปลายแหลมของเมล็ดมีรูเห็นได้เด่นชัด เมล็ดแข็ง เนื้อในเมล็ดมีสีขาวอมเหลือง เมล็ดมีกลิ่นหอมฉุน รสเผ็ดซ่าและมีรสขมเล็กน้อย

ผลเร่วใหญ่ ผลมีลักษณะเรียวยาวหรือขอบขนานแกมสามเหลี่ยม มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2 เซนติเมตร ผลแห้งแตกได้ ผลมีขนสีน้ำตาลแดงปกคลุมอยู่ ผลมีรสมันเผื่อนติดเปรี้ยว ภายในผลมีเมล็ดเป็นกลุ่ม 10-20 เมล็ด ลักษณะเหมือนเร่ว้อย เมล็ดมีสีน้ำตาลเข้ม มีกลิ่นหอม มีรสร้อนเผ็ดปร่า

ต้นเร่ว มีอยู่ด้วยกันหลายชนิด เช่น เร่วกอ เร่วช้าง เร่วหอม ซึ่งเร่วเหล่านี้ก็จะมีลักษณะของลำต้นที่แตกต่างกันออกไปด้วย โดยส่วนที่นำมาใช้เป็นยาสมุนไพรได้แก่ ต้น ใบ ดอก ผล เมล็ดจากผลที่แก่จัด และราก

สรรพคุณของเร่ว

  1. ช่วยบำรุงธาตุในร่างกาย ด้วยการใช้เมล็ดเร่ว ผสมกับหัวแห้วหมู ขิงแห้ง และชะเอมเทศ นำมาปรุงเป็นยารับประทาน (เมล็ด)
  2. ช่วยแก้ธาตุพิการ (ผลเร่วใหญ่)
  3. ช่วยลดไขมันในเลือด (เมล็ดเร่วใหญ่)
  4. ช่วยแก้โลหิตขึ้นเบื้องสูง (ผลเร่วใหญ่)ดอกเร่วน้อย
  5. ผลมีรสเผ็ดปร่า ใช้เป็นยาแก้ไข้ (ผลเร่วน้อย)
  6. ช่วยแก้ไข้สันนิบาต (ผลเร่วน้อย,ผลเร่วใหญ่,เมล็ดเร่วน้อย)
  7. ช่วยแก้ไข้เซื่องซึม (ราก)
  8. ผลเร่วใหญ่ มีรสมันเผื่อนติดเปรี้ยว มีสรรพคุณช่วยแก้ไข้เพื่อดีและเสมหะได้ (ผลเร่วใหญ่)
  9. ช่วยแก้อาการหืด แก้อาการไอ (ราก)
  10. ช่วยแก้หืดไอ (ผลเร่วน้อย,ผลเร่วใหญ่,เมล็ดเร่วน้อย,เมล็ดเร่วใหญ่)
  11. สรรพคุณต้นเร่ว ช่วยแก้อาการคลื่นเหียนอาเจียน รับประทานอาหารไม่ได้ (ต้น,เมล็ด,เมล็ดเร่วน้อย,เมล็ดเร่วใหญ่)
  12. ผลช่วยแก้เสมหะในลำคอ เมล็ดช่วยกัดเสมหะ (ผลเร่วน้อย,เมล็ดเร่วน้อย)
  13. ช่วยแก้เสมหะอันบังเกิดแต่ดี (ผลเร่วใหญ่)
  14. ช่วยบรรเทาอาการกระหายน้ำ (ผลเร่วใหญ่)

ขอขอบคุณ ที่มา : หนังสือสมุนไพรพื้นบ้าน และ วิกิพีเดีย ภาพประกอบอินเตอร์เน็ต




บทความน่าสนใจ

9 อาหารหน้าตาดีที่ไม่ควรไว้ใจ

4 วิธีฝึกสมองสุดเวิร์ค

สมุนไพร กำลังพญาเสือโคร่ง

ผักแขยง ผักบ้านๆ แก้ร้อนในได้

กินเค็มระวังเสี่ยงโรคหัวใจ

ตัวช่วยซ่อมแซมเส้นเลือด