Menu PSTIP

สมุนไพร รสสุคนธ์

สมุนไพร รสสุคนธ์

สมุนไพร รสสุคนธ์

สมุนไพร รสสุคนธ์

สมุนไพร รสสุคนธ์ หรือ รสสุคนธ์ขาว ภาษาอังกฤษ Tetracera loureiri, Dillenia

สมุนไพร รสสุคนธ์ ชื่อวิทยาศาสตร์ Tetracera loureiri (Finet.&Gagnep.) Pierre ex Craib. จัดอยู่ในวงศ์ DILLENIACEAE เช่นเดียวกับรสสุคนธ์แดง

สมุนไพรรสสุคนธ์ มีชื่อท้องถิ่นอื่นๆ ว่า รสสุคนธ์ขาว เสาวคนธ์ เสาวรส มะตาดเครือ (กรุงเทพมหานคร), ลิ้นแรด (อุบลราชธานี), ลิ้นแฮด (ยโสธร), รสสุคนธ์ (สุรินทร์), เถากะปดใบเลื่อม (ประจวบคีรีขันธ์), ปดน้ำมัน (ปัตตานี), บอระคน เถาอรคน อรคน (ตรัง), สุคนธรส มะตาดเครือ ย่านปด อรคนธ์ ปดขน (นครศรีธรรมราช), ปดคาย ปดเลื่อม (สุราษฎร์ธานี), สับปละ (นราธิวาส), ปะหล่ะลือแล็ง (ปัตตานี), กะปด กะป๊ด ป๊ด ย่านป๊อด (ภาคใต้) เป็นต้น

รสสุคนธ์ แปลว่า "กลิ่นหอม" ซึ่งเป็นความหมายของศัพท์เฉพาะ และอีกความหมายหนึ่งก็คือ "รสสุคนธ์ในฐานะไม้ดอกหอม" ซึ่งในหนังสืออักขราภิธานศรับท์ของหมอปรัดเล พ.ศ.2416 ให้ความหมายไว้ว่า "รสสุคนธ์ แปลว่า รสกลิ่นอันดีเป็นที่ชื่นใจ คือรสกลิ่นอันหอมนั้น" เนื่องจากเป็นคำที่มีความหมายดี คนไทยจึงนิยมนำมาตั้งเป็นชื่อผู้หญิงตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน รวมไปถึงคำว่า "เสาวคนธ์" ด้วย

ลักษณะของรสสุคนธ์

ต้นรสสุคนธ์ จัดเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง มีเนื้อไม้แข็ง ไม่ผลัดใบ เป็นไม้เถามีเนื้อแข็ง เลื้อยได้ไกล 5-8 เมตร กิ่งอ่อนมีขนขุยสีน้ำตาลแก่ปกคลุมอยู่ แตกกิ่งเลื้อยทอดยาว เปลือกเถามีสีเขียวเมื่อยังอ่อน เมื่อเถาแก่จะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเทา เปลือกบางเรียบ เป็นต้นไม้ที่เจริญเติบโตได้ดีในที่ร่มมีแสงรำไร และที่โล่งแจ้ง ทนความแห้งแล้งได้ดี พบขึ้นได้ทั่วไปตามป่าธรรมชาติ ป่าดิบแล้ง ป่าผลัดใบ ป่าละเมาะ ป่าชื้นทางภาคใต้ หรือป่าเบญจพรรณและป่าชายหาดหรือชายฝั่งทะเล

ใบรสสุคนธ์ มีใบเป็นใบเดี่ยว ใบออกเรียงแบบสลับกัน ถึงรูปขอบขนาน ใบกว้างประมาณ 3-5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 6-10 เซนติเมตร ที่โคนใบและปลายใบมนถึงแหลม ปลายใบโต โคนใบเรียว ขอบใบเป็นจักห่างๆ เนื้อใบค่อนข้างหนา มีสีเขียวเข้ม เส้นใบชัด ลักษณะคล้ายลิ้นวัว ผิวใบด้านบนเห็นเป็นเส้นแขนงใบเป็นร่อง ส่วนผิวใต้ท้องใบสากคาย หลังใบมีสีเขียวเข้ม และมีก้านใบยาวประมาณ 0.6-1 เซนติเมตร

ดอกรสสุคนธ์ ออกดอกเป็นช่อแบบแยกแขนง ออกดอกตามซอกใบหรือปลายยอด ช่อดอกมีความยาวประมาณ 10-15 เซนติเมตร และมีเส้นผ่านศูนย์กลางของดอกเมื่อบานประมาณ 0.8 เซนติเมตร มีดอกย่อยจำนวนมาก ดอกมีลักษณะทรงกลม สีขาว กลีบดอกมีอยู่ 5 กลีบ มักหลุดร่วงได้ง่าย ดอกมีกลิ่นหอม และดอกมักบานไม่พร้อมกัน เมื่อดอกบานจะมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 1 เซนติเมตร ดอกมีเกสรตัวผู้สีขาวจำนวนมากคล้ายเส้นด้ายกระจายออกเป็นพุ่มกลม คล้ายดอกกระถิน และมีกลีบเลี้ยงอยู่ 5 กลีบ ดอกรสสุคนธ์จะส่งกลิ่นหอมแรงในตอนกลางคืน สามารถออกดอกได้ปีละหลายครั้ง ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อม และจะออกดอกมากเป็นพิเศษในช่วงฤดูหนาว หรือในช่วงเดือนธันวาคมถึงเดือนกุมภาพันธ์

ผลรสสุคนธ์ ลักษณะของผลเป็นรูปไข่เบี้ยว ผลมีสีเขียว มีขนาดประมาณ 0.7 เซนติเมตร และมีจะงอยที่ส่วนปลาย เมื่อผลแก่จะแตกออกเป็นแนวเดียว ภายในผลจะมีเมล็ดสีดำอยู่ 1-2 เมล็ด

เมล็ดรสสุคนธ์ เมล็ดมีลักษณะเป็นรูปไข่สีดำ และมีเยื้อหุ้มเมล็ดหรือเรียกว่ารกสีแดงสด

สรรพคุณของรสสุคนธ์

  1. ดอกรสสุคนธ์ มีรสหอมขม ใช้เข้าเครื่องยาหอม มีสรรพคุณช่วยบำรุงหัวใจ (ดอก)
  2. รสสุคนธ์ สรรพคุณช่วยแก้ลมวิงเวียน แก้อาการอ่อนเพลีย โดนใช้ดอกปรุงเป็นยาหอมใช้คู่กับเถาอรคนธ์หรือรสสุคนธ์แดง (ดอก)
  3. ตำรับยาพื้นบ้านทางภาคใต้ ใช้ใบรสสุคนธ์ นำมาต้มกับน้ำดื่มแก้อาการสะอึก (ใบ)
  4. น้ำต้มจากใบหรือราก นำมาอมช่วยแก้แผลในปากได้ (ใบ,ราก)
  5. ใบหรือรากนำมาต้มดื่มใช้เป็นยาแก้อาการตกเลือดภายในปอด (ใบ,ราก)
  6. สรรพคุณรสสุคนธ์ ใบหรือราก สามารถนำมาตำใช้พอกเป็นยาแก้ผดผื่นคันได้ (ใบ,ราก)
  7. ใบรสสุคนธ์ สรรพคุณช่วยรักษาโรคหิด (ใบ)
  8. ลำต้นและรากรสสุคนธ์ ใช้ต้มกับน้ำดื่มช่วยแก้ฝี แก้บวมได้ (ลำต้น,ราก)
  9. น้ำเลี้ยงจากต้น ผสมกับต้นหอมสามารถใช้รักษาฝีหนองได้ (น้ำเลี้ยงจากต้น)

ขอขอบคุณ ที่มา : หนังสือสมุนไพรพื้นบ้าน และ วิกิพีเดีย ภาพประกอบอินเตอร์เน็ต




บทความน่าสนใจ

อาหารเพื่อสุขภาพผมที่ดี

เอสเปรสโซแม้เพียง 1 แก้วทำเสี่ยงหัวใจชำรุด

สมุนไพร เดื่อหว้า

แค่วิตามินไม่ช่วยลดความเสี่ยงโรคมะเร็ง

อันตรายเล่นมือถือในที่มืดเสี่ยงต้อหิน

เอ็กเซอร์ไซส์พาน่องเรียว