Menu PSTIP

สมุนไพร ถั่วแปบช้าง

สมุนไพร ถั่วแปบช้าง

ถั่วแปบช้าง สรรพคุณ-ประโยชน์ 4 อย่าง

สมุนไพร ถั่วแปบช้าง

สมุนไพรถั่วแปบช้าง มีชื่อท้องถิ่นอื่นๆ ว่า กันภัย (สระบุรี), กันภัยใบขน (กรุงเทพฯ), ปากีเดิด (มหาสารคาม) เป็นต้น

สมุนไพร ถั่วแปบช้าง ชื่อสามัญ Silky afgekia

สมุนไพร ถั่วแปบช้าง ชื่อวิทยาศาสตร์ Afgekia sericea Craib จัดอยู่ในวงศ์ LEGUMINOSAE (FABACEAE) และอยู่ในวงศ์ย่อย PAPILIONOIDEAE

ลักษณะของถั่วแปบช้าง

ต้นถั่วแปบช้าง จัดเป็นไม้เถาเลื้อยพาดพันกับต้นไม้อื่น เป็นพุ่มแน่น ทอดเลื้อยยาวได้ถึง 15 เมตร เถาเป็นสีน้ำตาลมีลักษณะกลมเรียบ ทุกส่วนของต้นมีขนสีขาวนุ่มขึ้นปกคลุม ขยายพันธุ์โดยใช้เมล็ด เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนซุยและปนทราย ชอบความชื้นปานกลาง แสงแดดจัดหรือกลางแจ้ง มีถิ่นกำเนิดในประเทศไทย พบได้ทั่วทุกภาคของประเทศ โดยพบขึ้นกระจายห่างๆ ทางภาคกลางที่จังหวัดสระบุรี และทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่จังหวัดนครราชสีมา ชัยภูมิ ปราจีนบุรี และบุรีรัมย์ แต่จะไม่พบบนภูเขาสูงที่มีอากาศหนาวเย็นจัด โดนมักจะทั่วไปตามป่าเต็งรังและตามป่าดิบแล้ง ที่ระดับความสูงจนถึงประมาณ 300 เมตร

ใบถั่วแปบช้าง ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ ออกเรียงสลับตรงข้าม มีใบย่อยประมาณ 13, 15 หรือ 17 ใบ แกนกลางเป็นร่องด้านบน เป็นครีบคล้ายปีกชัดเจนช่วงปลายก้าน ยาวประมาณ 15-23 เซนติเมตร ก้านใบประกอบยาวประมาณ 2-5 เซนติเมตร โคนโป่งพอง ยาวประมาณ 1 เซนติเมตร ส่วนก้านใบย่อยยาวประมาณ 2-4 มิลลิเมตร ลักษณะของใบย่อยเป็นรูปรีหรือรูปขอบขนานแกมรูปไข่ ปลายใบแหลมหรือมนมีติ่งแหลม โคนใบกลมหรือมนเบี้ยวเล็กน้อย ส่วนขอบใบเรียบ ใบมีขนาดยาวประมาณ 4-8 เซนติเมตร หลังใบและท้องใบมีขนสีขาวเป็นมันขึ้นปกคลุม เส้นใบมีข้างละ 6-8 เส้น หูใบออกเป็นคู่ แนบติดกับโคนก้านใบ ลักษณะเป็นรูปเคียวเบี้ยว ยาวประมาณ 1.5-2 เซนติเมตร ส่วนหูใบย่อยจะติดกันเป็นคู่ ลักษณะเป็นรูปเส้นด้าย ยาวประมาณ 3 มิลลิเมตร ตดทน

ดอกถั่วแปบช้าง ออกดอกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง มีใบประดับสีชมพูเรียงกันแน่นที่ปลายช่อ ใบประดับมีขนนุ่น ดอกย่อยเป็นสีชมพู ลักษณะเป็นรูปดอกถั่ว กลีบดอกมี 5 กลีบ ขนาดไม่เท่ากัน ด้านนอกมีขนสีขาว ส่วนกลีบเลี้ยงมี 5 กลีบ ที่โคนกลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันเป็นรูปถ้วย สีชมพู ดอกมีเกสรเพศผู้ 10 อัน ก้านเกสรเชื่อมติดกัน เมื่อดอกบานจะมีขนาดกว้างประมาณ 3-3.5 เซนติเมตร โดยดอกจะทยอยบานจากโคนช่อไปสู่ปลายช่อ ออกดอกในช่วงฤดูฝน (ช่วงประมาณเดือนมิถุนายนถึงเดือนตุลาคม)[1],[2] ส่วนอีกข้อมูลระบุว่า ใบประดับมีลักษณะเป็นรูปไข่กว้าง ปลายเรียวแหลม โคนเป็นรูปหัวใจ โอบรอบก้านช่อดอก ยาวประมาณ 1-2.5 เซนติเมตร ติดทน ออกดอกเป็นช่อยาวแบบเชิงลด โดยจะออกตามซอกใบหรือที่ปลายกิ่ง บางครั้งแยกแขนงใกล้โคน มีความยาวได้เกือบ 1 เมตร ดอกย่อยมีจำนวนมากจะอัดตัวกันแน่นเป็นกระจุก เรียงเวียนสลับรอบแกนช่อ ใบประดับย่อยเป็นรูปหอกหรือรูปแถบ ปลายเรียวแหลม โคนเรียวสอบ ยาวประมาณ 3-3.5 เซนติเมตร ร่วงพร้อมดอก ก้านดอกยาวประมาณ 1-1.5 เซนติเมตร กลีบเลี้ยงและใบประดับเป็นสีม่วง กลีบเลี้ยงเป็นรูประฆังกว้าง หลอดกลีบยาวประมาณ 5 มิลลิเมตร เป็นรูปปากเปิด กลีบรูปลิ่มแคบ แยกเป็น 3 กลีบล่าง ขนาดยาวไม่เท่ากัน ยาวประมาณ 1-1.5 เซนติเมตร ส่วน 2 กลีบบน ยาวประมาณ 7 มิลลิเมตร กลีบดอกเป็นสีเขียวอ่อนมีสีม่วงแซม กลีบปีกเป็นสีม่วงเข้ม กลีบกลางเป็นรูปรีกว้าง โคนกลีบคล้ายรูปหัวใจ ปลายเป็นติ่งแหลม ยาวประมาณ 2.5-3 เซนติเมตร พับงอกับมีเส้นกลางกลีบเป็นสันด้านนอก ส่วนด้านในเป็นร่อง เป็นสันนูนใกล้โคน มีสีเขียวแต้ม ที่โคนมีเดือยลักษณะเป็นรูปสามเหลี่ยม 1 คู่ ยาวประมาณ 3 มิลลิเมตร กลีบปีกเป็นรูปขอบขนานเบี้ยวเล็กน้อย ยาวประมาณ 2.5 เซนติเมตร กลีบคู่ล่างเชื่อมติดกันเป็นรูปคุ่ม มีความยาวเท่าๆ กับกลีบปีก ดอกมีเกสรเพศผู้ยาวได้ประมาณ 3 เซนติเมตร ปลายโค้งตามปีกล่าง อับเรณูเป็นรูปขอบขนาน ส่วนรังไข่รวมก้านยาวประมาณ 1.5 เซนติเมตร มีขนยาว ส่วนก้านเกสรเพศเมียจะยาวประมาณ 1.5-2 เซนติเมตร เกลี้ยง ยอดเกสรเป็นตุ่ม

ผลถั่วแปบช้าง ผลมีลักษณะเป็นฝักแบนนูน รูปรีหรือรูปขอบขนาน หนา ยาวประมาณ 7-9 เซนติเมตร และหนาประมาณ 3 เซนติเมตร ผิวฝักมีขนสีน้ำตาลขึ้นปกคลุม ฝักอ่อนเป็นสีเขียว เมื่อแก่แล้วจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและแตกออกได้ตามแนวตะเข็บ ภายในฝักมีเมล็ดประมาณ 2-3 เมล็ด ลักษณะของเมล็ดเป็นรูปไข่มีลาย ก้านผลยาวประมาณ 1.5 เซนติเมตร

สรรพคุณของถั่วแปบช้าง

  1. เมล็ดใช้กินเป็นยาบำรุงไขมันและเส้นเอ็น เหมาะสำหรับคนผอม (เมล็ด)
  2. ตำรายาพื้นบ้านจะใช้รากถั่วแปบช้างผสมกับเปลือกต้นมะกอกเหลี่ยม เปลือกต้นหนามหัน และเปลือกต้นยางนา นำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยารักษาโรคอีสุกอีใสและซาง (โรคของเด็กที่มักมีอาการเบื่ออาหาร ซึม มีเม็ดขึ้นในปากและคอ ลิ้นเป็นฝ้า) (ราก)

ขอขอบคุณ ที่มา : หนังสือสมุนไพรไทย ภาพประกอบอินเตอร์เน็ต




บทความน่าสนใจ

อบเชยที่ไม่ได้เชยตามชื่อ

ขาเรียวได้ง่ายๆ ด้วยการปั่นจักรยาน

10 เมนูเพื่อสุขภาพฟันที่ดี

ปล่อยผมช่วยคลายเครียดได้

เมล็ดองุ่นคุณค่าที่ถูกลืม

กิจกรรมผ่อนคลายที่เหมาะกับกรุ๊ปเลือดแบบคุณ