Menu PSTIP

สมุนไพร ดีปลี

สมุนไพร ดีปลี

สมุนไพร ดีปลี

สมุนไพร ดีปลี

สมุนไพร ดีปลี ชื่อสามัญ Long Pepper, Indian long pepper, Javanese long pepper
สมุนไพร ดีปลี ชื่อวิทยาศาสตร์ Piper retrofractum Vahl จัดอยู่ในวงศ์ PIPERACEAE เป็นพืชในตระกูลเดียวกัยกับพลูและชะพลู ชื่ออื่นๆ ตามท้องถิ่น ได้แก่ ดีปลีเชือก (ภาคใต้), ปานนุ ประดงข้อ (ภาคกลาง), พิษพญาไฟ ปีกผัวะ เป็นต้น โดยมีถิ่นกำเนิดที่เกาะโมลัคคาส (Moluccas) ในมหาสมุทรอินเดีย แต่ได้มีการนำมาปลูกและแพร่กระจายในประเทศไทยและประเทศอินโดนีเซีย

สมุนไพรดีปลี สมุนไพรเก่าแก่ที่มีความสำคัญชนิดหนึ่ง มีหลักฐานการจดบันทึกมานานมากกว่า 4,000 ปี มีแหล่งผลิตใหญ่อยู่ที่ประเทศอินโดนีเซียและมาเลเซีย สำหรับในประเทศไทยบ้านเราทางภาคใต้และภาคเหนือนิยมใช้ผลดีปลีมาเป็นเครื่องเทศแทนพริกและพริกไทย โดยทั้งดีปลีและพริกไทยต่างก็มีสรรพคุณช่วยบำรุงธาตุไฟในการย่อยอาหารเหมือนๆ กัน แต่ดีปลีจะดีกว่าในเรื่องของลมเบ่งของมดลูก หรือลมที่ค้างในลำไส้ รวมไปถึงอาการกำเริบของเสมหะและลมปอด ส่วนพริกไทยนั้นจะดีกับลมที่ขับปัสสาวะ

ลักษณะของดีปลี

ต้นดีปลี จัดเป็นไม้เถามีรากฝอยออกบริเวณข้อเพื่อใช้ยึดเกาะและเลื้อยพัน เถาค่อนข้างเหนียวและแข็งมีข้อเป็นนูน แตกกิ่งก้านสาขามาก เจริญเติบโตได้ดีในที่ชุ่มชื้น มีแสงแดดร่มรำไร

ใบดีปลี มีใบเป็นใบเดี่ยว ลักษณะเป็นรูปไข่แกมขอบขนาน ใบมีสีเขียวเข้มเป็นมัน ปลายใบแหลม โคนใบมน ขอบใบเรียบเป็นคลื่นเล็กน้อย ใบกว้างประมาณ 3-5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 7-10 เซนติเมตร มีเส้นใบออกจากโคนประมาณ 3-5 เส้น ส่วนก้านใบยาวประมาณ 1-1.5 เซนติเมตร

ดอกดีปลี หรือ ผลดีปลี ผลสดมีสีเขียว เมื่อสุกแล้วจะเปลี่ยนเป็นสีแดง ลักษณะของผลอันกันแน่นเป็นช่อรูปทรงกระบอก โคนใหญ่กว่าปลายไม่มาก ปลายเล็กมน ผลมีความยาวประมาณ 2.5-7.5 เซนติเมตร และมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 5-8 เซนติเมตร ผิวของผลค่อนข้างหยาบ และมีเกสรตัวเมียติดอยู่ ผลย่อยมีเมล็ดเดียว โดยเมล็ดมีขนาดเล็กมาก ลักษณะกลมและแข็ง ผงของผลมีสีน้ำตาล มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว มีรสเผ็ดร้อน ขมปร่า นิยมเก็บผลมาใช้เมื่อผลเริ่มเป็นสีน้ำตาล แล้วนำมาตากแดดให้แห้ง

ส่วนที่นำมาใช้เป็นยาสมุนไพรได้แก่ ส่วนของดอก ใบ ผลแก่จัดแต่ยังไม่สุก หรือตากแดดให้แห้ง เถา และรากดีปลี

สรรพคุณของดีปลี

  1. เชื่อกันว่าดีปลีมีสรรพคุณเป็นยาบำรุงกำลัง และช่วยบำรุงกำหนัด (ไม่ระบุส่วนที่ใช้)
  2. ใช้เป็นยาอายุวัฒนะ ด้วยการใช้ดอกดีปลี 10 ดอก หัวแห้วหมู 10 หัว พริกไทย 10 เม็ด นำมาตำให้ละเอียดผสมกับน้ำผึ้งแท้ใช้รับประทานก่อนนอนทุกคืน (ดอก)
  3. ดอกดีปลี สรรพคุณช่วยบำรุงธาตุในร่างกาย (ดอก,ผลแก่จัด,ราก)
  4. ผลแก่จัด มีสรรพคุณช่วยบำรุงธาตุไฟ แก้ธาตุไฟหย่อนหรือพิการ ช่วยรักษาอาการกำเริบของธาตุน้ำและธาตุลม (ผลแก่จัด)
  5. ช่วยแก้ธาตุพิการ แก้ธาตุไม่ปกติ แก้ปฐวีธาตุพิการ แก้วิสติปัฏฐี แก้ปัถวีธาตุ 20 ประการ (ผล,ดอก)
  6. ใช้เป็นยากระจายลม ระบายความเจ็บปวด (ไม่ระบุส่วนที่ใช้)
  7. ช่วยทำให้เจริญอาหาร (ดอก,เถา)
  8. ผงของผลมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว มีรสเผ็ด ขม ปร่า สรรพคุณช่วยขับน้ำลาย และทำให้ลิ้นชา (ผล)
  9. ช่วยแก้ลมอัมพฤกษ์ (เถา)
  10. ช่วยแก้ลมวิงเวียน ด้วยการใช้ดอกแก่นำมาต้มน้ำดื่ม (ดอก,ผลแก่จัด,ราก)
  11. ใช้เป็นยาระงับแก้อาการนอนไม่หลับ (ผล)
  12. ช่วยระงับอชินโรค หรือโรคเรื้อรังที่รักษาไม่หาย หรือมักเป็นๆ หายๆ (ผล)
  13. ช่วยแก้ตัวร้อน (ราก)
  14. ช่วยแก้ไข้เรื้อรัง หรืออาการไข้ที่มักเป็นๆ หายๆ ด้วยการใช้ดอกดีปลีล้างสะอาด นำมาบดหรือตำพอหยาบๆ ประมาณครึ่งแก้ว นำมาต้มกับน้ำ 4 แก้ว จนเหลือ 1 แก้ว แล้วกรองเอาแต่น้ำมาดื่มกินขณะท้องว่างวันละ 2 ครั้ง สูตรนี้ยังช่วยลดอาการม้ามโตได้อีกด้วย ()
  15. ช่วยแก้อาการหวัด (ไม่ระบุส่วนที่ใช้)

ขอขอบคุณ ที่มา : หนังสือสมุนไพรพื้นบ้าน และ วิกิพีเดีย ภาพประกอบอินเตอร์เน็ต




บทความน่าสนใจ

3 ผลไม้ คอลลาเจนเพียบ

กินอะไรป้องกันมะเร็ง

เหงื่อบำบัด

สมุนไพร กระวาน

5 วิธียืดเส้นยืดสายละลายไขมัน

โยเกิร์ตถ้วยเล็กๆ ประโยชน์เพียบ