Menu PSTIP

สมุนไพร กระทือ

สมุนไพร กระทือ

สมุนไพร กระทือ

สมุนไพร กระทือ

สมุนไพร กระทือ ภาษาอังกฤษ Shampoo Ginger, Wild Ginger
สมุนไพร กระทือ ชื่อวิทยาศาสตร์ Zingiber zerumbet (L.) Smith. จัดอยู่ในวงศ์ ZINGIBERACEAE หรือในสกุลขิง และกระทือยังมีชื่อท้องถิ่นอื่นๆ อีกเช่น เฮียวแดง (แม่ฮ่องสอน), กระทือป่า กะแวน กะแอน แสมดำ เฮียวดำ แฮวดำ (ภาคเหนือ), ทือ กะทือ เป็นต้น เชื่อว่ามีถิ่นกำเนิดในอินเดีย ต่อมาภายหลังได้แพร่กระจายมายังทวีปเอเชียรวมถึงประเทศไทยด้วย โดยพบได้มากในภาคใต้ ตามป่าดงดิบ ริมลำธารหรือชายป่า

ลักษณะของกระทือ

ต้นกระทือ จัดเป็นไม้ล้มลุก มีลำต้นอยู่เหนือดินสูงราว 0.9-1.5 เมตร และมีเหง้าอยู่ใต้ดินเรียกว่า "เหง้ากระทือ" หรือ "หัวกระทือ" เปลือกนอกของเหง้ามีสีน้ำตาลแกมเหลือง ส่วนเนื้อในมีสีเหลืองอ่อน กลิ่นหอม มีรสขม ขื่น ปร่า และเผ็ดเล็กน้อย ต้นจะโทรมในหน้าแล้งแล้วจะงอกขึ้นใหม่ในหน้าฝน ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการใช้เหง้าหรือที่เรียกว่าหัว เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนซุย ในที่ที่มีความชื้นพอสมควร และมีแสงแดดส่องตลอดวัน

ใบกระทือ ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับในระนาบเดียวกัน ใบสีเขียวเข้ม ลักษณะของใบค้ลายรูปหอกแกมขอบขนาน ปลายใบแหลม โคนใบสอบ ขอบและแผ่นใบเรียบ ด้านล่างของใบมักมีขนนุ่ม ใบกว้างประมาณ 5-7.5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 20-30 เซนติเมตร ที่ก้านใบเป็นกาบหุ้มลำต้น

ดอกกระทือ ออกดอกเป็นช่อแทงออกมาจากเหง้าขึ้นมา (รูปแรกด้านบนสุด) ลักษณะของช่อดอกเป็นรูปทรงกระบอก มีกลีบดอกสีขาวนวลออกเหลือง (รูปที่ 1 ด้านล่าง) มีใบประดับขนาดใหญ่สีเขียวแกมแดงเรียงซ้อนกันหนาแน่นและเป็นระเบียบ (รูปที่ 2 ด้านล่าง) โคนเชื่อมติดกันเป็นหลอด ดอกจะบานไม่พร้อมกัน

ผลกระทือ ผลมีลักษณะเป็นเมล็ดสีดำ ผลค่อนข้างกลม ผลแห้งแตก ติดอยู่ในประดับ และมีเนื้อสีขาวบางหุ้มเมล็ดอยู่

สรรพคุณของกระทือ

  1. สมุนไพรกระทือ สรรพคุณของเหง้าใช้เป็นยาบำรุงกำลัง (เหง้า)
  2. ช่วยบำรุงธาตุในร่างกาย (ดอก)
  3. ช่วยขับน้ำย่อย ช่วยให้เจริญอาหาร (เหง้า)
  4. ช่วยแก้อาการเบื่ออาหาร ช่วยให้เจริญอาหาร ทำให้สามารถรับประทานอาหารมีรสได้ (ต้น)
  5. ช่วยแก้โรคผอมแห้ง ผอมเหลือง (ดอก)
  6. ช่วยขับเลือดเน่าร้ายในเรือนไฟ (ใบ)
  7. แก้เบาเป็นโลหิต (ใบ)
  8. มีการใช้เหง้ากระทือในตำรับยา "พิกัดตรีผลธาตุ" ซึ่งประกอบไปด้วย เหง้ากระทือ เหง้าไพล หัวตะไคร้หอม โดยตำรับยานี้มีสรรพคุณช่วยบำรุงธาตุไฟ แก้ไข้ตัวร้อน และช่วยแก้เลือดกำเดาไหล (เหง้า)
  9. ช่วยแก้อาการแน่นหน้าอก (เหง้า)
  10. กระทือ สรรพคุณช่วยแก้ไข้ (ต้น)
  11. ช่วยแก้ไข้เรื้อรัง (ดอก)
  12. ช่วยแก้ไข้ต่างๆ แก้ไข้ตัวร้อน แก้ไข้ตัวเย็นที่รู้สึกร้อนภายใน (ราก)
  13. ช่วยแก้เสมหะเป็นพิษ (เหง้า)
  14. สรรพคุณกระทือ ดอกช่วยแก้ลม (ดอก)

ขอขอบคุณ ที่มา : หนังสือสมุนไพรพื้นบ้าน ภาพประกอบอินเตอร์เน็ต




บทความน่าสนใจ

ดื่มแอลกอฮอล์ไม่ทำให้อ้วน

แมกนีเซียมต้านเบาหวาน

10 วิธีต้านความแก่ก่อนวัย

15 วิธีรับมือภัยสุขภาพแบบฉุกเฉิน

ฟักทอง เลอค่าดั่งทอง

เมื่อแพ้ยาจะรู้ได้อย่างไร