Menu PSTIP

สมุนไพร กระดอม

สมุนไพร กระดอม

สมุนไพร กระดอม

สมุนไพร กระดอม

สมุนไพร กระดอม หรือ ลูกกระดอม ชื่อวิทยาศาสตร์ Gymnopetalum chinensis (Lour.) Merr. (ชื่อพ้อง Gymnopetalum cochinchinense (Lour.) Kurz) จัดอยู่ในวงศ์ CUCURBITACEAE

สมุนไพรกระดอม มีชื่อท้องถิ่นอื่นๆ ว่า ขี้กาดง ขี้กาน้อย (สระบุรี), ผักแคบป่า (น่าน), ขี้กาลาย (นครราชสีมา), ดอม (นครศรีธรรมราช), ผักขาว (เชียงใหม่), มะนอยหก มะนอยหกฟ้า (แม่ฮ่องสอน), มะนอยจา (ภาคเหนือ), ขี้กาเหลี่ยม (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ) เป็นต้น มีเขตการกระจายพันธุ์ในประเทศอินเดีย พม่า ศรีลังกา ภูมิภาคมาเลเซีย และภูมิภาคอินโดจีน ส่วนในประเทศเทศนั้นมีการกระจายพันธุ์อยู่ทั่วทุกภาค

ลักษณะของกระดอม

ต้นกระดอม จัดเป็นไม้เถาเลื้อยลำต้นและมีมือเกาะ มีขนและลำต้นมักเป็นห้าเหลี่ยม มักขึ้นทั่วไปตามที่รกร้าง ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการใช้เมล็ด เจริญเติบโตได้ดีในทุกสภาพดินฟ้าอากาศ ชอบดินร่วนและระบายน้ำได้ดี

ใบกระดอม มีใบเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกัน ลักษณะของใบมีรูปร่างแตกต่างกันออกไป ตั้งแต่เป็นรูปไตไปจนถึงรูปสามเหลี่ยม รูปห้าเหลี่ยม หรือรูปรูปแฉก ใบกว้างประมาณ 3-10 เซนติเมตร และยาวประมาณ 4-10 เซนติเมตร โคนใบเว้าลึกเป็นรูปหัวใจ

ดอกกระดอม ดอกเป็นแบบแยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน ดอกมีใบประดับยาวประมาณ 1.5-2 เซนติเมตร ขอบใบเป็นจักแบบลึกแหลม ดอกเพศผู้ออกเป็นช่อ กลีบเลี้ยงติดกันเป็นหลอดยาว ส่วนปลายแยกเป็นแฉกรูปหอก 5 แฉก กลีบดอก 5 กลีบ มีสีขาว โคนติดกันเล็กน้อย เกสรตัวผู้มี 3 อัน ส่วนดอกเพศเมียจะออกเป็นเดี่ยวๆ และกลีบเลี้ยงดอกมีลักษณะเหมือนดอกเพศผู้ มีรังไข่ช่อเดียว ยอดเกสรตัวเมียแยกเป็น 3 แฉก

ผลกระดอม หรือ ลูกกระดอม ผลมีสีแดงส้ม ผลอ่อนแห้งมีสีน้ำตาล ลักษณะของผลคล้ายรูปกระสวยหรือรูปรี แหลมทั้งหัวและท้าย มีความยาวของผลประมาณ 6 เซนติเมตร และมีเส้นรอบวงราว 5-7 เซนติเมตร ผิวสาก มีสัน 10 สัน เนื้อในผลมีสีน้ำตาล ในผลมีเมล็ดลักษณะเป็นรูปรีจำนวนมาก ลักษณะเป็นริ้วๆ มีสีน้ำตาลไหม้ และมีกลิ่นฉุน

สรรพคุณของกระดอม

  1. ผลกระดอมใช้ต้มน้ำดื่มสรรพคุณช่วยบำรุงโลหิต (ผล)
  2. เมล็ดกระดอม สรรพคุณทางยาใช้เป็นยาบำรุงธาตุในร่างกาย (เมล็ด)หรือจะใช้รากก็ได้เช่นกัน
  3. ช่วยดับพิษโลหิต (ผลอ่อน) บางข้อมูลระบุว่าใช้รากก็ได้
  4. ช่วยดับพิษร้อนภายในร่างกาย ช่วยทำให้โลหิตเย็น (ผลอ่อน)
  5. ช่วยแก้ไข้ แก้ไข้จับสั่น ด้วยการใช้ผลแห้งประมาณ 15-16 ผล (หนักประมาณ 10 กรัม) นำมาต้มกับน้ำพอประมาณ แล้วเคี่ยวน้ำให้เหลือ 1 ใน 3 แล้วเอามาดื่มก่อนอาหารช่วงเช้าและเย็น หรือในช่วงที่มีอาการไข้ (ผลอ่อน) บางข้อมูลระว่ารากก็มีสรรพคุณแก้ไข้ได้เช่นกัน
  6. เมล็ดนำมาต้มกับน้ำดื่ม ใช้รับประทานเป็นยาลดไข้ (เมล็ด)
  7. ใบกระดอม นำมาคั้นเอาแต่น้ำใช้หยอดตาแก้อาการตาอักเสบได้ (ใบ)
  8. ช่วยขับน้ำลาย (เมล็ด)
  9. สรรพคุณกระดอม ผลช่วยแก้อาการสะอึก (ผลอ่อน)
  10. ผลอ่อน สรรพคุณช่วยในการเจริญอาหาร (ผลอ่อน)
  11. ช่วยในการย่อยอาหาร (เมล็ด) แต่บางข้อมูลระว่าใช้รากก็ได้
  12. เมล็ดมีสรรพคุณช่วยขับน้ำดี (เมล็ด)
  13. ผลอ่อนกระดอม มีรสขมสรรพคุณช่วยบำรุงน้ำดี (ผลอ่อน)
  14. ช่วยแก้ดีฝ่อ ดีแห้ง อาการคลั่งเพ้อ คุ้มดีคุ้มร้าย (ผลอ่อน)

ขอขอบคุณ ที่มา : หนังสือสมุนไพรพื้นบ้าน และ วิกิพีเดีย ภาพประกอบอินเตอร์เน็ต




บทความน่าสนใจ

ระวังภัยเงียบจากปาท่องโก๋

ข้าวโพดคุณค่ามาเป็นฝัก

7 เรื่องต้องเซย์โนในหน้าฝน

3 ต้อง ของการออกกำลังกายเพื่อหัวใจ

คราบหินปูนเกิดจากอะไร

ดื่มน้ำเย็นจัดไม่ดีต่อสุขภาพ